به گزارش خبرنگار ایبنا؛ مرتضی افقه، اقتصاددان با اشاره به اظهارات اخیر خزانه‌دار آمریکا درباره فروپاشی قریب‌الوقوع اقتصاد ایران، معتقد است که اگرچه اقتصاد کشور در ماه‌های اخیر با فشارهای بی‌سابقه‌ای مواجه شده، اما نمی‌توان از این شرایط به معنای فروپاشی اقتصادی در چند روز آینده یاد کرد.
وی گفت: اقتصاد ایران به دلیل برخورداری از منابع طبیعی، وسعت جغرافیایی، نیروی انسانی و تجربه سال‌ها سازگاری با تحریم‌ها، همچنان ظرفیت‌هایی برای ادامه فعالیت و مدیریت بحران دارد؛ هرچند شرایط جنگی، محدودیت‌های ارزی و مشکلات ساختاری، آسیب‌پذیری اقتصاد را به شکل قابل‌توجهی افزایش داده است.
این اقتصاددان در گفت‌وگو با خبرنگار ما با تأکید بر ضرورت تفکیک میان بحران اقتصادی و فروپاشی اقتصادی اظهار کرد: پیش از هر چیز باید مشخص شود که منظور مقام‌های آمریکایی از فروپاشی اقتصاد ایران چیست و چه شاخص‌ها و اتفاقاتی را می‌توان نشانه تحقق چنین وضعیتی دانست. واقعیت این است که اقتصاد ایران با مشکلات جدی روبه‌روست و بخش مهمی از این مشکلات، علاوه بر پیامد‌های جنگ اخیر، ریشه در ناکارآمدی‌های مدیریتی، سیاست‌های اقتصادی نادرست و ضعف‌های انباشته‌شده در سال‌های گذشته دارد. با این حال، شدت مشکلات اقتصادی به‌تنهایی به معنای فروپاشی کامل اقتصاد نیست و کشور همچنان از ظرفیت‌هایی برای تداوم فعالیت‌های اقتصادی برخوردار است.
افقه با اشاره به تجربه اقتصاد ایران در دوره تحریم‌ها گفت: اقتصاد کشور طی سال‌های گذشته تا حدی خود را با محدودیت‌های ناشی از تحریم سازگار کرده و مسیر‌هایی برای ادامه تجارت خارجی، فروش نفت و تأمین کالا‌های مورد نیاز پیدا کرده است. با این حال، جنگ اخیر شرایط متفاوتی را به اقتصاد تحمیل کرده و فشارهای موجود را افزایش داده است. در گذشته، با وجود تحریم‌های نفتی و بانکی، امکان فروش بخشی از نفت و مبادلات تجاری از طریق مرز‌های زمینی با کشور‌های همسایه وجود داشت، اما اکنون اختلال در این مسیر‌ها و محدودیت‌های بیشتر در تجارت خارجی، شرایط را دشوارتر کرده است.
وی افزود: در چنین وضعیتی، احتمال یافتن مسیر‌های جایگزین برای فروش نفت و ادامه مبادلات تجاری همچنان وجود دارد. همکاری با کشور‌هایی مانند چین و برخی همسایگان می‌تواند بخشی از این ظرفیت را حفظ کند. همچنین بازگشایی یا بهبود مسیر‌های مرزی، از جمله در روابط تجاری با پاکستان، می‌تواند در کاهش فشار بر زنجیره تأمین کالا مؤثر باشد. با این حال، نباید دشواری شرایط فعلی را دست‌کم گرفت؛ زیرا تداوم محدودیت‌ها در فروش نفت و کاهش ورود ارز، به‌تدریج توان اقتصاد برای تأمین نیاز‌های وارداتی را کاهش می‌دهد، اما در چنین شرایط نیز اقتصاد ایران ایستاده است.
افقه درباره وضعیت ذخایر ارزی کشور نیز اظهار کرد: ورود ارز به بازار از سوی بانک مرکزی نشان می‌دهد که منابعی برای مدیریت مقطعی بازار وجود دارد، اما مسئله اصلی، نحوه استفاده از این منابع و میزان پایداری آنهاست. حتی اگر کشور در حال حاضر از ذخایر ارزی برخوردار باشد، در صورت تداوم محدودیت‌های نفتی و کاهش درآمد‌های ارزی، ضرورت مدیریت دقیق این منابع بیش از گذشته احساس می‌شود.
وی در ادامه با اشاره به تصور خودکفایی کامل ایران تصریح کرد: هیچ کشوری، حتی اقتصاد‌های بزرگی مانند آمریکا، چین و روسیه، در همه زمینه‌ها خودکفا نیست. تنوع نیاز‌های مصرفی و پیچیدگی زنجیره‌های تولید، وابستگی متقابل کشور‌ها را اجتناب‌ناپذیر کرده است. ایران نیز به‌ویژه در صنایع بزرگ، بخش‌های پیشرفته و حوزه‌های وابسته به فناوری‌های وارداتی، در برابر محدودیت‌های خارجی آسیب‌پذیری بالایی دارد.
به گفته افقه، در مقابل، بخش قابل‌توجهی از صنایع کوچک و متوسط و واحد‌های مستقر در شهرک‌های صنعتی، از توان داخلی بیشتری در زمینه فناوری، نیروی انسانی و تأمین مواد اولیه برخوردارند. از این رو، تقویت این بخش‌ها می‌تواند در حفظ تولید و کاهش آثار بحران نقش مهمی ایفا کند. وی تأکید کرد: فعالیت زیر ظرفیت بسیاری از بنگاه‌های کوچک و متوسط را نمی‌توان صرفاً به تحریم‌ها و جنگ نسبت داد؛ بلکه ناکارآمدی‌های داخلی، موانع اداری و مداخلات نامناسب دولت نیز سهم مهمی در تضعیف توان تولیدی این واحد‌ها دارند.
افقه با اشاره به شرایط موجود خاطرنشان کرد: اقتصاد ایران با وجود برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی، انسانی و تولیدی، با محدودیت‌های جدی در حوزه فناوری و تجارت خارجی مواجه است. بنابراین، عبور از شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری به مدیریت صحیح منابع، کاهش هزینه‌های غیرضروری، رفع موانع تولید و تطبیق سیاست‌های اقتصادی با واقعیت‌های دوران جنگ نیاز دارد، اما ظرفیت‌های موجود همچنان امکان ادامه فعالیت اقتصادی را فراهم می‌کنند و توانایی ادامه دادن حتی در شرایط سخت جنگ در ایران وجود دارد.
